TL;DR: Wymiennik płytowy czyści się na dwa sposoby: metodą CIP w obiegu zamkniętym, bez demontażu (2–8 godzin), albo po rozkręceniu, myciem hydrodynamicznym i kąpielą chemiczną płyt (1–3 dni robocze). Środek dobiera się do rodzaju osadu i materiału płyt: kwasowy na kamień kotłowy, alkaliczny na tłuszcze i białko. W typowych instalacjach czyści się co 12–24 miesiące, przy twardej wodzie co 6.
Osad na płytach działa jak izolacja. Wymiennik przekazuje mniej ciepła, pompy pracują ciężej, a źródło ciepła musi pracować z wyższą temperaturą. Nawet cienka warstwa kamienia potrafi wyraźnie obniżyć moc urządzenia.
Czyszczenie to jednak nie tylko kwestia „czym przepłukać”. Źle dobrany środek niszczy uszczelki i płyty, a zła metoda nie usunie osadu. W tym artykule wyjaśniamy, kiedy czyścić, jakie osady powstają, czym je usuwać i kiedy wystarczy CIP, a kiedy trzeba rozebrać wymiennik.

Wymiennik wymaga czyszczenia, gdy spada jego wydajność albo rośnie opór przepływu przy niezmienionych warunkach pracy. Osad na płytach działa jak izolacja: wymiennik przekazuje mniej ciepła, a pompy pracują ciężej.

Typowe sygnały to:

• niższa różnica temperatur niż po ostatnim czyszczeniu przy tym samym przepływie,
• wyższy spadek ciśnienia (Δp) na jednej lub obu stronach,
• dłuższy czas nagrzewania lub schładzania procesu,
• wyższe zużycie energii przez pompy lub źródło ciepła.

Jak zmierzyć te parametry, opisujemy w artykule Przegląd wymiennika ciepła przed sezonem grzewczym.

Rodzaj osadu decyduje o wyborze środka. Źle dobrany preparat nie usunie zanieczyszczeń albo uszkodzi płyty i uszczelki.

Środki dobieramy z naszego asortymentu chemii do czyszczenia wymienników. Do czyszczenia stosujemy preparaty biodegradowalne, a w branży spożywczej wyłącznie dopuszczone do kontaktu z żywnością (WE 1935/2004, FDA 21 CFR).

Kamień kotłowy to osad węglanów wapnia i magnezu, który wytrąca się z twardej wody podczas podgrzewania. Im wyższa temperatura płyty i twardsza woda, tym szybciej narasta. Dlatego najbardziej zarasta strona wody użytkowej w węzłach cieplnych i obiegi uzupełniane surową wodą.
Warstwa kamienia przewodzi ciepło wielokrotnie gorzej niż stal nierdzewna. Nawet cienki osad obniża więc moc wymiennika i zmusza źródło ciepła do pracy z wyższą temperaturą. Kamień usuwa się preparatami kwasowymi dobranymi do materiału płyt. Na przyszłość pomaga zmiękczanie wody uzupełniającej i utrzymywanie niższej temperatury powierzchni tam, gdzie proces na to pozwala.

Chcesz wyczyścić wymiennik bez demontażu? Nasze mobilne stacje CIP dojadą do zakładu w całej Polsce. Czyszczenie chemiczne wymienników ciepła · 661 387 091

Demontaż jest konieczny, gdy osad jest twardy i gruby, kanały są częściowo zatkane albo trzeba ocenić stan płyt i uszczelek. Przebieg w warsztacie RAD-MAR w Łodzi:

1. Rozkręcenie wymiennika i numeracja płyt, żeby zachować kolejność i orientację w pakiecie.
2. Wstępne mycie hydrodynamiczne wysokim ciśnieniem.
3. Kąpiel chemiczna w zbiornikach, w której trawienie usuwa nawet trudny kamień.
4. Kontrola płyt, w razie potrzeby badanie penetrantem UV na mikropęknięcia.
5. Wymiana uszczelek, jeśli są utwardzone lub uszkodzone.
6.  Montaż, skręcenie do wymiaru z dokumentacji producenta i próba ciśnieniowa.

Standardowy wymiennik z 20–100 płytami regenerujemy w 1–3 dni robocze. Przy dużych wymiennikach lub silnych osadach czas może się wydłużyć do tygodnia.

W praktyce metody się łączy. Wymiennik czyszczony regularnie metodą CIP rzadziej wymaga pełnego demontażu, a demontaż raz na kilka lat pozwala ocenić stan płyt i uszczelek.

W typowych instalacjach przemysłowych czyszczenie wykonuje się co 12–24 miesiące. Przy twardej wodzie lub mediach agresywnych bywa potrzebne nawet co 6 miesięcy. Najlepiej ustalić harmonogram na podstawie pomiarów Δp i ΔT, a nie samego kalendarza.

• Ciepłownictwo i węzły cieplne: co najmniej raz w roku, przed sezonem grzewczym.
• Chłodnictwo i woda lodowa: przed sezonem letnim; skraplacze zarastają szybko przy wodzie z wież chłodniczych.
• Przemysł spożywczy: mycie produkcyjne prowadzi zakład codziennie, a serwisowe czyszczenie z kontrolą płyt raz na 1–2 lata.

Stały harmonogram można wpisać w kontrakt serwisowy — wtedy termin czyszczenia planujemy z wyprzedzeniem.

Koszt czyszczenia zależy od typu i wielkości wymiennika, rodzaju osadu, metody oraz miejsca pracy. Na cenę wpływają głównie:

• liczba płyt i objętość układu (ilość chemii i czas pracy),
• metoda: CIP u klienta jest zwykle tańsza niż demontaż i kąpiel w warsztacie,
• konieczność wymiany uszczelek lub płyt, którą wykazuje kontrola po czyszczeniu,
• dojazd i warunki pracy (dostęp, wymagania BHP, praca poza godzinami).

Wycenę przygotowujemy przed wyjazdem ekipy, bez ukrytych kosztów. Odpowiedź na zapytanie wysyłamy tego samego dnia, jeśli trafi do nas do 15:00.

Samodzielne czyszczenie często kończy się uszkodzeniem wymiennika. Najczęstsze błędy, które widzimy w serwisie, to kwas solny na stali nierdzewnej, za wysokie stężenie lub temperatura roztworu niszczące uszczelki oraz brak pasywacji i płukania końcowego, przez co resztki chemii trafiają do instalacji.
Dochodzi do tego kwestia odpadów. Zużyty roztwór to odpad, którego nie wolno wylać do kanalizacji. RAD-MAR odbiera odpady poserwisowe i przekazuje je licencjonowanemu odbiorcy, więc klient nie musi ich ewidencjonować w BDO.
Dobrze przeprowadzone czyszczenie potrafi przywrócić wymiennikowi wydajność. W skraplaczu płaszczowo-rurowym agregatu wody lodowej YORK po myciu hydrodynamicznym i płukaniu preparatem KAM-FOS w obiegu zamkniętym wydajność chłodzenia wzrosła o 60%, a prace trwały 4 dni. Zobacz realizację.

Czyszczenie wymiennika to decyzja o metodzie, środku i terminie. Dobrze dobrane przywraca wydajność, źle dobrane skraca życie płyt i uszczelek.
Trzy kluczowe wnioski:

Po pierwsze, dobieraj środek do rodzaju osadu i materiału płyt, a nie do tego, co jest pod ręką.

Po drugie, przy regularnej konserwacji wystarcza CIP, ale gruby kamień, zatkane kanały i zużyte uszczelki wymagają demontażu.

Po trzecie, ustalaj harmonogram czyszczenia na podstawie pomiarów Δp i ΔT, a nie samego kalendarza.

Potrzebujesz wyczyścić wymiennik? Skontaktuj się z RAD-MAR. Wykonamy czyszczenie chemiczne wymiennika metodą CIP u Ciebie w zakładzie albo pełny serwis z regeneracją w warsztacie w Łodzi.